Quy định dành 20% quỹ đất làm nhà ở xã hội: Nhiều bất cập, bị ví như “bia kèm lạc”

Theo quy định hiện hành, các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị quy mô lớn phải trích một phần quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội. Mục tiêu của chính sách là tăng nguồn cung nhà ở giá rẻ, đáp ứng nhu cầu của người thu nhập thấp. Tuy nhiên, trên thực tế, việc áp dụng cứng nhắc tỷ lệ 20% trong mọi trường hợp lại chưa phù hợp với điều kiện từng khu vực.

Nhiều chuyên gia cho rằng việc “cài cắm” nhà ở xã hội vào các dự án thương mại giống như hình thức “bia kèm lạc” – tức là mang tính bắt buộc, thiếu tính đồng bộ. Điều này dẫn đến tình trạng quy hoạch bị chia cắt, không đảm bảo sự hài hòa về hạ tầng, tiện ích và chất lượng sống giữa các phân khu.

Về phía doanh nghiệp, quy định này cũng tạo áp lực lớn lên chi phí và hiệu quả đầu tư. Việc bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội trong các khu “đất vàng” khiến bài toán tài chính trở nên khó cân đối, đặc biệt trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động. Một số doanh nghiệp lựa chọn phương án hoán đổi nghĩa vụ bằng tiền hoặc quỹ đất ở vị trí khác, nhưng thủ tục thực hiện vẫn còn phức tạp.

Bên cạnh đó, không phải địa phương nào cũng có nhu cầu nhà ở xã hội tương xứng với quy mô dự án thương mại. Việc áp dụng đồng loạt tỷ lệ 20% đôi khi dẫn đến tình trạng dư thừa hoặc không khai thác hiệu quả quỹ đất, gây lãng phí nguồn lực.

Các chuyên gia đề xuất cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn, cho phép địa phương chủ động xác định tỷ lệ quỹ đất phù hợp với nhu cầu thực tế. Đồng thời, cần đa dạng hóa hình thức phát triển nhà ở xã hội, thay vì chỉ gắn với các dự án thương mại, nhằm đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở giá rẻ vẫn rất lớn, việc điều chỉnh chính sách theo hướng thực tiễn, đồng bộ và khả thi hơn được xem là cần thiết để vừa hỗ trợ người dân, vừa tạo điều kiện cho thị trường bất động sản phát triển bền vững.